Dikkat!
Baktığınız haber ögesi eski web sitesi formatındadır. Bazı tarayıcı sürümlerinde gösterim sorunları olabilir.

Kapat

Tanksavar Mermileri

AP, APCR, APCBC, PzGr39K, HEAT... oyunda bu terimlerden bahsedildiğini görüyorsunuz. Ama bütün bu kısaltmaların ne manaya geldiklerini ve neyi kast ettiklerini hiç merak ettiniz mi?

Henüz izlemediyseniz, "nüfuz etme mekanikleri"ni anlatan videomuzu izlemenizi tavsiye edebilirim.

Bu konunun koca bir kitabı dolduracak kadar detaylı olduğunu söylemek gerekir, bu yüzden bu makalede sadece oyunumuzun süresi boyunca kullanılmış tanksavar mermilerine yoğunlaşacağız. Balistik ve sevk barutlu patlayıcılardan bahsedilmeyecek ancak konu ilginizi çekiyorsa, forumlarımızda bu makaleye yorum bırakarak isteğinizi belirtirseniz,onların hakkında da özel bir yazı yazabiliriz.

Öncelikle, ABD Sahra Topçu Ordusu ve farklı kaynaklardan terimlerle ilgili bir ders:

Sertleştirilmiş çeliğin, namlunun içine zarar verebilmesi nedeniyle, Sevk Çemberi denilen yumuşak haddelenmiş bakır veya kurşun bilezikler yiv ve setle geçme yapmak için kullanılır. Çember kovanı topa göre biraz daha büyüktür ve gazların kovandan sızmaması için bir engel oluşturur, yiv ve set ile geçme yaparak, kovanı dönmeye karşı sabitler.
Kullanılmış Rus 122 mm kovan. 

Tahrik çemberi üstündeki yiv ve set izleri net olarak görülmektedir.
(Foto: Nathan Flayer)

Patlayıcı

Patlayıcılar, ani basınç ve/veya sıcaklık artışında güçlü kimyasal reaksiyona giren (ayrışma) gaz veya kat maddelerdir. Bunun sonucunca büyük miktarlarda ışık, sıcaklık ve gaz ortaya çıkar. Bir kitlenin veya patlayıcının kontrol edilen koşullarda (saniyede feet veya metre olarak ölçülebilen) ayrışması maddenin alçak infilâklı veya yüksek infilâklı olmasını belirler.

Hız

Saniyede feet veya metre olarak ölçülen hız, katı bir maddenin ayrışma oranıdır. Bir maddenin ayrışma oranı maddenin bileşenlerine bağlıdır; maddenin yapısına, boyutuna ve şekline (barut tanesi) ve belli bir barut tanesi için tasarlanmış bir silahın haznesine. Madde alçak infilâklı patlayıcılıkta olduğunda (sevk barutlu patlayıcılar), ayrışma oranına yavaş yanarak patlama denir. Madde yüksek infilâklı olduğunda (paralama hakkı), ayrışma oranına tutuşma hızı denir.

Yavaş Yanarak Patlama

Bu süreçte maddenin dış katmanı yanar ve yanma etkisini maddenin iç katmanlarına taşır, buna yavaş yanarak patlama denir.

(Ani) Patlama

Yüksek infilâk özelliği olan merminin gürültülü biçimde ayrışmasıdır; yüksek patlayıcının patlaması anidir.

Güç

Güç, bir patlayıcının çevresini hareket ettirme kabiliyetidir.

Tahrip Gücü

Gücün aksine, tahrip gücü bir patlayıcının etrafındakileri parçalama kabiliyetidir.

Mermi (Kovan)

Kovan, atışın aksine imla hakkını ve diğer dolguyu içeren bir patlayıcı madde yükünü taşıyan mermidir. Ancak terimin modern kullanımı esasen atış olarak adlandırılması gereken büyük sert mermileri de bazen içerir (AP, APCR, APCNR, APDS, APFSDS ve kanıt atışı).

Atış

Kovan gibi (yukarı bakınız), atış içinde imla hakkı veya bir dolgu içermeyen saf kinetik mermidir. Sert mermilerde, iz veya gözetleme imla hakkı kullanıldıysa işaretleme bileşenlerini içerebilir.

 

HE – Yüksek İnfilâklı

En yaygın mermi türü yüksek infilâklı olanlardır ve genelde HE olarak isimlendirilir. Sert çelik kovan, paralama hakkı ve fünyesi bulunur.

Çarpma anında fünye paralama hakkını patlatır ve bu kovanı parçalayıp sıcak, keskin kovan parçalarını (şarapnel) yüksek hızlarda etrafa yayar. Korunmamış personel gibi yumuşak hedeflere karşı yapılan hasarın çoğu patlamadan çok mermi parçaları nedeniyle olur.

 

Yakın vuruşlarda, noktasal patlama özellikli fünyeye (PD) sahip yüksek infilâklı HE mermi parçaları, bu zırhlı araca nüfuz etmiş ve kritik parçaları yok ederek mürettebatı yaralamıştır. (kaynak: Sahra Topçusu Kasım - Aralık 2002)


AP – Zırh Delici

 Zırh Delici veya sert atışlar genelde saf kinetik mermiye sahiptir ve bunlarda herhangi bir dolgu veya imla hakkı bulunmaz. Bu atışlar saf metale karşı zırhı delmeleri için tasarlanmıştır.

Her zaman özel olarak sertleştirilen ve delmeyi kolaylaştıracak küt bir buruna sahiptirler. Bu nedenle şekli balistik bakımdan mükemmelden uzaktır ve isabet oranı daha iyi şekle sahip HE mermilere göre daha düşüktür.

AP mermisinin kütlüğü, atış ile zırhın temas bölgesini çarpma anında hızla büyütmeyi amaçlar. Mermi, HE gibi düzenlenmiş ve şekillendirilmiş olsa çarpışma AP'yi hemen parçalar ve işlevini kaybetmesine neden olurdu.

Teorik olarak düz burunlu mermiler en iyi performansı gösterir ama bu şeklin sahip olduğu diğer dezavantajlar nedeniyle tam olarak öyle kullanılmazlar.

Bu, İngilizlerin ana tanksavar mermisiydi ve aynı zamanda aralıklarla her zaman 20 mm ve 37 mm üstündeki mermilerde APHE kullanan Almanlar ve Ruslar haricinde başka ülkeler tarafından da kullanıldı.

 

APHE – Zırh Delici Yüksek Patlayıcılık

50 mm üstündeki AP'ler genelde ufak bir paralama hakkına ve gecikmeli fünyeye sahiptir, bu mermiye sekme ardından ve iç modülleri yok ettikten sonra ekstra bir öldürücü nitelik sağlar. Patlama tankın içinde çok sınırlı bir alanda oluşması nedeniyle, sadece çok ufak bir miktar patlayıcı yeterlidir. Birçok seken ilave parça ortaya çıkar ve genellikle cephaneyi yok etmek, yakıt buharlarını tutuşturmak veya (mürettebatı) öldürmek için yeterlidir.

1- Kovan 2- Paralama Hakkı 3- Fünye 4- İtici Yük İngiliz 6 pounder dolu mermi

 

Teoride iyi çalıştı ama bazı kötü yanları vardı; öncelikle imla hakkı konvansiyonel AP mermilere göre ağırlığını yarıya düşürebilirdi. Hafif mermilerin daha fazla ilk hızları ancak daha az momentumları vardır, uzun mesafede daha fazla hız kaybederler ve bu nedenle mesafe arttıkça daha düşük isabet oranı ve nüfuza sahip olurlar.

İkinci sorunda fünyenin kendisidir. Doğru zamanda patlamasını sağlamak çok zor bir teknik sorundu. APHE’nin zırhı deldikten sonra hiç patlamadığı veya çok geç patladığı birçok örnek görüldü.

Bu sorunu gidermek için topun uzunluğunu büyütmek ve mermileri sertleştirip namlu ağzı hızını iyileştirme denemesi yapıldı. Fizik, olaya dahil olana ve çarpışma stresi atışın çarpışma anında parçalanmasına neden olana kadar bu iyi gitti. Bu, oyunda VK 3601 (H) aracında 7.5 cm KwK 41 L/58 Konisch Topunda görülebilir. Normal AP mermileri düşük hasar verirken, APCR normal etkiye sahiptir. Bu sonuncu hakkında daha sonra tekrar konuşacağız.

Bu nedenle yeni bir çözüm üretildi – APC

 

APC – Zırh Delici Başlık

Mermiyi parçalamadan çarpışma hızını yükseltebilmek için bunlara ilk başta yumuşak çelikten delici başlıklar eklendi. Çarpışma stresi merminin ucundan başka yere aktarıldı ve çarpışma anında ezilen başlık eğimli zırha karşı ekstra bir etki yaparak sekme şansını azalttı. Ancak, başlıklar balistik özellikleri azaltır ve zırh üstündeki çarpışma gücünü düşürür.

 

 

(İngiliz Kraliyet Donanımı 9.2 inç mermi)

 

APBC – Zırh Delici BALİSTİK Başlık

Standart AP'lere yapılan bir başka geliştirme olan Balistik Başlık AP mermilerin balistik özelliklerini ona nüfuz kabiliyetini etkilemeden HE benzeri daha aerodinamik bir şekil verip iyileştirmek için tasarlandı.

Bu hızı ve isabet oranını artıracaktı.

 

 

APCBC – Zırh Delici Başlıklı BALİSTİK BAŞLIK

Tabii ki, Zırh Delici Başlık ve Balistik Başlığı okuduktan sonra bunun geleceğini biliyorduk. Şekilli merminin balistik özelliklerini, yüksek hızda çarpışmalara karşı parçalanma koruması ve eğimli zırhlara karşı daha iyi "tutunma" özelliğini birleştiren atışla tasarlandı.

Tiger I balistik başlıklı, zırh delici başlıklı, kovan, ani patlayıcılı, fünyeli, iz ve itici patlayıcısı da olan dolu mermi. BL 15 inç Mark I mermi (İngiliz Donanma silahı)

 

APCR & HVAP

Önceden başlıklı ve balistik başlıklı mermilerden konuştuk. İlki merminin çarpışma anında parçalanmasını engellemek ve sekmeleri engellemek içindi. İkincisi merminin balistik özelliklerini iyileştirip, namlu ağzı hızını ve isabet oranını arttırmak içindi. Karbon çelik zırha karşı etkiliydi ancak homojen ısıl işlemli zırhlar geldiğinde çarpışma güçleri farklı bir seviyeye geldi, bu seviyede APCBC bile sınırlı etkiye sahipti. Uygun bir çözüm bulunamadı ve çarpışma hızları 900m/s üstüne çıkarak APCBC'lerin bile parçalanmaya başlamasına neden oldu. Isıl işlemli düşük alaşımlı çelik kullanımının yaygınlaşması geleneksel AP mermilerin sonu oldu.

Sonunda penetrasyon için oldukça sert, parçalanmadan çarpışmaya dayanabilecek kadar stres dayanıklılığı olan ve momentum için de çok ağır olan yeni bir çözüm bulundu. Bu madde Tungsten Karbürdü. Tabii bunun da bazı kötü yanları vardır - çok sert olması özel üretim gerektiriyordu ve yüksek ağırlığı katı atışlar yapmayı engelliyordu. Tungsten Karbür katı atışlar AP'ye göre namlu hızının sadece %60 ile %85'ine ulaşıyordu hızı, menzili ve isabet oranını çok azaltıyordu. Ayrıca Tungsten Karbür pahalıydı.

Çözüm içinde ufak bir Tungsten Karbür çekirdek taşıyan mermilerle geldi ve bu çekirdek çarpışma anında serbest kalıyordu. Çekirdeğin düşürülmüş boyutu, ağırlığı ile aynı zamanda korunan boyut ve itici yük çok daha fazla namlu hızına ve çarpışma hızına izin verdi.

İngilizler buna Zırh Delici Sert Kompozit (APCR) dediler, Amerika ise buna Yüksek Hızlı Zırh Delici (HVAP) dedi, Almanlarsa Hartkernmunition (Sert Çekirdekli Cephane) dedi.


Bu APDS (Zırh Delici Atılan Sabot) kavramına geldi ve burada tüm mermi ateş edildikten sonra sonra atılır ve sadece dönüşü stabilize edilmiş çekirdek yüksek hızlarda hedefe gönderilir.

 

 

Bu daha sonra düzgün yivli ve fin stabilize mermilere, APFSDS, yol açtı ancak bu World of Tanks kapsamı dışında olduğundan detaylara girmeyeceğiz.

 

 

HEAT – Yüksek İnfilâklı Tanksavar

Yüksek İnfilâklı Tanksavar mermileri patlamayı zırha yönlendiren ve hedef noktadan zırhı delen çok yüksek basınçlar yaratabilir.

7km/s ile yuvarlak alüminyum bir mermi, ince alüminyum bir plakaya çarptığında oluşan enkaz görüntüsü. (NASA.)

Bilinenin aksine HEAT çok nadiren 600°C olur ve 1400°C'ye dayanabilen ısıl işlemli çeliği eritemez. Zırhın geçilmesine neden olan şey sadece basınçtır ve tankın içine patlamayla birlikte bakır parçalar saçılır.

İlk kez el bombalarında, PIAT (Projektör, Piyade, Tanksavar) ve bazukalarda kullanıldı. Bunu tanklara adapte etmek zordu zira dönüşü stabilize etmek patlamayı dağıtacak ve verimi düşürecekti.

Almanlar bir sevk çemberi bant kullanarak bunun mevcut tank silahlarından farklılaşmasına izin verirken bir çok devlet işe yaramayan düşük hızlı havanları tekrar kullanarak kendilerini kısıtlamayı seçti zira çarpışma hızı merminin vermini etkilemiyordu.

foto: Aleksej fon Grozni

 

HESH – Yüksek İnfilaklı Ezik Başlık

Kopan zırh parçası, hava koşulları veya mermi darbesiyle oluşan ufak bir malzeme parçasıdır. Bizi en çok ilgilendirenin hangisi olduğunu tahmin etmenize izin vereceğim.

Yüksek İnfilâklı Ezik Başlık (HESH) veya Yüksek İnfilâklı Plastik (HEP) İngilizler tarafından tasarlandı ve Soğuk Savaş esnasında beton tahkimatlara saldırmak için HE mermileri olarak hizmet etti.

İnce metal başlık plastik patlayıcı ile doludur ve gecikmeli fünye merminin tabanındadır. Fünye plastik patlayıcıyı, çarpışmadan hemen sonra patlayıcı zırha geldikten sonra patlatır ve devasa bir şok dalgası oluşturur.

Zırha karşı oldukça etkiliydi, çarpma noktasının etrafındaki unsurları kopartıp, tank içinde uçuşan zırh parçaları yaratarak hedefe onu delmeden ölümcül hasar veriyordu.

1970'lerde gelen katmanlı kompozit zırhlardan sonra HESH şok dalgasının birden çok katmanlı zırhta yeterince yayılamadığından gözden düştü. Ancak, bugün hâlâ tâhkimatlara, yumuşak zırhlı araçlara ve piyadelere karşı kullanılıyor.

 

 

 

Kapat