Uwaga!
Wiadomość, którą oglądasz ma format starej strony. W niektórych przeglądarkach mogą wystąpić problemy z wyświetlaniem.

Zamknij

Japoński Typ 95 Ha-Go

Historia i podstawowe parametry

Mały, lecz niezwykle przydatny Typ 95 był najliczniej stosowanym japońskim wozem bojowym w II wojnie światowej.

Swoją popularność pojazd zawdzięczał małym rozmiarom i prostej budowie, które sprawiały, że nadawał się do produkcji masowej na małych liniach produkcyjnych.

Podczas pierwszych działań bojowych w Chinach czołg średni Typ 89 (niszczyciel fortyfikacji) oraz czołg pościgowy Typ 92 osiągały zadowalające rezultaty. Jednak Typ 89 był za wolny, aby dotrzymać tempa piechocie zmotoryzowanej, zaś czołg pościgowy Typ 92 dysponował zbyt słabym pancerzem, który nie zapewniał odpowiedniej ochrony.

W lipcu 1933 roku szkoła piechoty i kawalerii ukończyła projekt nowego czołgu lekkiego opartego na powyższych dwóch pojazdach.

Nowa maszyna ważyła około 7,7 tony (7 ton metrycznych), ale była wyposażona w działo kalibru 37 mm Typ 94 lub Typ 98 (częściej) zamontowane z przodu wieży oraz karabinem maszynowym kalibru 7,7 mm zamontowanym na jej tyłach, a także dodatkowym karabinem maszynowym na przodzie kadłuba.

W kadłubie czołgu znajdował się kierowca oraz celowniczy/mechanik, a w małej wieży – dowódca/celowniczy/ładowniczy.

Pojazd był napędzany tym samym silnikiem wysokoprężnym co Typ 89B (chłodzony powietrzem silnik wysokoprężny Mitsubishi A6120VDe o mocy 120 KM (89,5 kW)), ale ważył o połowę mniej, dzięki czemu osiągał lepsze prędkości na drodze.

Firmie Mitsubishi zlecono budowę prototypu, którego testy rozpoczęto w czerwcu 1934 roku. Po dokładnych testach przeprowadzonych przez piechotę i kawalerię czołg lekki został zmodyfikowany i przekazany nowej Niezależnej Brygadzie Mieszanej w północnej Mandżurii. Próby sprzętu w niskich temperaturach wyszły znakomicie. W czerwcu 1935 roku Mitsubishi wybudowała drugi prototyp oparty na wnioskach wyciągniętych z testów.

Projekt spotkał się z aprobatą i został dopuszczony do produkcji pod oznaczeniem czołgu lekkiego Typ 95 Ha-Go.

W późniejszych latach znaczenie kawalerii zmalało, jednak nazwę pojazdu zachowano, aby odzwierciedlała jego pierwotną funkcję.

 

Pierwszy prototyp Ha-Go

Początkowo prototypy dysponowały tylko działem kalibru 37mm umieszczonym w jednoosobowej wieżyczce. Jednak przed rozpoczęciem masowej produkcji uzbrojenie czołgów wzbogacono o oddzielny karabin maszynowy, który stanowił przedłużenie prawej tylnej strony wieży, na wzór Typu 89B.

Dzięki tej zmianie dowódca czołgu mógł korzystać z działa 37mm lub karabinu maszynowego, zależnie od sytuacji.

Najbardziej charakterystyczną cechą Typu 95 był jego prosty system zawieszenia. Do jednej dźwigni kątowej zamocowano dwa koła jezdne. Na jeden bok przypadały dwie dźwignie kątowe. Gąsienice były zamontowane na przednich kołach zębatych. Układ zawierał dwa koła podtrzymujące.

Początkowo zawieszenie czołgu sprawiało problemy – przechylało się na nierównym terenie, często uniemożliwiając jazdę, nawet przy najmniejszych prędkościach. W konsekwencji pary kół połączono klamrą (typową dla zawieszenia mandżurskiego). Pomimo tego zabiegu czołg dalej słabo radził sobie z nierównościami.

Pojazd wyłożono od wewnątrz warstwą azbestu, aby odizolować załogę od rozgrzanych słońcem płyt pancernych oraz chronić czołgistów przed kontuzją podczas szybkiej jazdy na nierównym terenie.

Projekty Typu 95

W wersji pojazdu przeznaczonej do masowej produkcji wprowadzono również inne zmiany, takie jak poszerzone boki kadłuba zwiększające przestrzeń na składowanie amunicji.

Niektóre czołgi wyposażono w dwa przednie reflektory wykorzystywane w misjach nocnych.

Produkcja

W sumie wyprodukowano 2300 pojazdów. Pierwszym producentem czołgu była firma Mitsubishi Heavy Industries, chociaż do końca wojny Sagami Arsenal, Hitachi Industries, Niigata Tekkosho, Kobe Seikosho oraz Kokura Arsenal wyprodukowały dodatkowe 1200 sztuk pojazdu.

Warto wspomnieć, że produkcja czołgu była znacznie spowolniona, ponieważ materiały wysyłano w pierwszej kolejności do Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej, a dopiero później do Armii Japońskiej.

 

Odbiór

Typ 95 rozpoczął służbę w Armii Japońskiej w 1935 roku. W momencie jego powstania pojazd stanowił jeden z najlepszych czołgów lekkich na świecie. Ha-Go dysponował silnym jak na swoje czasy działem i mógł z powodzeniem konkurować z modelami zagranicznymi.

Jednym z najciekawszych jego wariantów był czołg pływający Typ 2 "Ka-Mi". Model ten był oparty na Typie 95, ale został zmodyfikowany pod kątem operacji wodno-lądowych. Wykorzystywano go w strategii „skakania po wyspach”.

Typ 2 Ka-Mi

W 1943 roku w testach pojazdu amfibijnego przeznaczonego dla Japońskich Specjalnych Sił Desantowych Marynarki zastosowano podwozie czołgu. W rezultacie powstał wariant Ka-Mi wyposażony w dwa doczepiane, unoszące się na wodzie pontony. Pojazd ten produkowano w latach 1943 – 1944. Służył na Marianach, Wyspach Marshalla i Guam w 1944 roku. Z taśmy zjechały jedynie 182 gotowe egzemplarze.

Typ 2 Ka-Mi testowany przez australijskich żołnierzy w 1945 roku

 

Krótkie omówienie uzbrojenia

Główna broń czołgu to działo Typ 98 kalibru 37mm. Chociaż mogło ono spenetrować lekko opancerzone pojazdy i niektóre fortyfikacje, nie było wystarczająco silne, aby stawić czoła większości czołgów średnich służących w siłach Aliantów w połowie II wojny światowej.

Kaliber lufy armaty Typ 98 37mm wynosił 46,1. Jej zakres kąta wychylenia rozciągał się od −15 stopni do +20 stopni.

Czołg mógł korzystać z dwóch rodzajów amunicji kalibru 37mm – odłamkowo-burzącej i przeciwpancernej. W przypadku pocisków przeciwpancernych prędkość wylotowa wynosiła od 675 do 700 m/s, zaś penetracja pancerza – 25mm przy odległości 500m.

Mały czołg w dużych operacjach

Typ 95 Ha-Go uczestniczył w każdej operacji lądowej Japończyków: przeciwko Brytyjczykom na Malajach i w Singapurze, a także w Indiach Brytyjskich. 

W pierwszych latach II wojny światowej siły Aliantów stacjonujące w Azji nie oczekiwały pojazdów pancernych na obszarach porośniętych dżunglą i nie były gotowe do walki z nimi. W konsekwencji nie utrzymali stanowisk obronnych, oddając Japończykom zwycięstwo na terenie Azji i Pacyfiku.

Czołgi lekkie Typ 95 Ha-Go z 11. Regimentu Pancernego były jedynymi wrogimi czołgami, które wjechały na teren Ameryki Północnej. Regiment ten wspierał 3. Dywizję Japońskich Specjalnych Sił Desantowych Marynarki, która wylądowała na wyspie Kiska stanowiącej część Wysp Aleuckich, położonych niedaleko Alaski, podczas wodno-morskiego ataku trwającego od 6 do 7 czerwca 1942 roku. Wyspy ewakuowano przed kontratakiem Amerykanów w sierpniu 1942 roku.

W późniejszych latach II wojny światowej Typ 95 zaczynał przegrywać z bardziej zaawansowanymi, cięższymi czołgami amerykańskimi i brytyjskimi, które pojawiły się na terenie Pacyfiku.

Pancerz czołgu był zbyt cienki, a jego działo kalibru 37mm za słabe w starciu z ciężko uzbrojoną brytyjską Stalową Królową Matildą i amerykański czołgami – lekkim M5 Stuart oraz średnim M4 Sherman.

Ponadto używane przez US Marines ręczne wyrzutnie rakiet typu „Bazooka” zaskoczyły siły japońskie, skutecznie niszcząc słabo opancerzone czołgi Typ 95.

W 1944 roku pojazdy te nie miały szans w starciu z bazookami, karabinami przeciwpancernymi i pociskami kalibru 50mm – ich czas dobiegł końca.


 

Parametry
Załoga 3 (dowódca, kierowca, celowniczy)
Ciężar 8,1 tony (7,4 tony metrycznej)
Stosunek mocy do wagi 16,2KM/T
 Całkowita długość 4,37m
 Szerokość 2,06m
 Wysokość 2,13m
 Silnik Wysokoprężny, sześciocylindrowy silnik Mitsubishi A6120VD 12VD o mocy 120KM; 5-biegowa przekładnia (4F, 1R)
 Pojemność zbiornika na paliwo Około 104 litrów w głównym zbiorniku + 27 litrów rezerwy
 Maksymalna prędkość (na drodze)  45km/h
 Maksymalna prędkość (na bezdrożach)  29km/h
 Maksymalny zasięg  209km
 Zużycie paliwa  2,3km/litr
 Zawieszenie  0,4m
Uzbrojenie Działo Typ 98 kalibru 37mm (L/46,1 kal.)
Dwa karabiny maszynowe Typ 97 kalibru 7,7mm
Amunicja głównego działa 130 pocisków kalibru 37mm
3300 pocisków do karabinu maszynowego kalibru 7.7mm
Prędkość wylotowa 701m/s
Penetracja 40mm przy kącie 90 stopni i odległości 500m, przy zastosowaniu pocisku przeciwpancernego Typ 1 o ciężarze 0,67kg
Maksymalny zasięg efektywny 2,9km
Grubość pancerza 12mm na przedzie oraz boku wieży i kadłuba, tył wieży i kadłuba: 9mm na górze i dole
Materiały źródłowe
  • Steven J Zaloga – Japanese Tanks 1939 – 45
  • Leland Ness – World War II Tanks and fighting vehicles the complete guide
  • Materiały z domeny publicznej
Zamknij